Tamme ratten

Geschiedenis: De voorouders van onze tamme ratten zijn bruine ratten. Bruine ratten komen oorspronkelijk uit Azië. In de bloeitijd van de handelsreizen zijn ze als ongewenste verstekelingen per schip in Europa terechtgekomen. De eerste bruine rat op het vasteland van Europa werd in 1728 als dusdanig herkend en omschreven; voor die tijd kwam de bruine rat in Europa niet voor. Later zijn de dieren ook in Engeland en de Verenigde Staten terechtgekomen. Het kan niet anders of ook de bruine ratten zijn per schip in andere werelddelen terechtgekomen. De bruine rat hield en houdt nog steeds van water en houdt zich graag op in vochtige omgeving. Hieraan heeft de diersoort de minder positieve bijnaam ‘rioolrat' te danken. Doordat bruine ratten een beter aanpassingsvermogen hadden dan de in Europa inheemse zwarte ratten, verdrongen ze deze binnen relatief korte tijd.

Uiteraard was het uitroeien van de bruine (en zwarte) rat instantie het enige wat de bevolking in gedachten had. In een tijd waarin vergif nog niet zo ingeburgerd was, moest de bevolking zich behelpen met de meest uiteenlopende, ingenieuze middelen om het rattenbestand onder controle te houden. Er ontstonden diverse hondenrassen, met name verschillende terriërrassen, die speciaal voor dit doel gefokt werden, de bedoeling was dat deze honden de ratten in een felle beet konden doden, dat ze snel en wendbaar waren en vooral ook het (felle) instinct hadden om dit ‘werk' te doen. Na verloop van tijd wilden de boeren hun honden wel eens aan elkaar meten. Er werden kuilen ontworpen met tribunes eromheen, de zogenaamde ‘pits' werden honderden, soms duizenden ratten losgelaten, sommige gevangen door professionele rattenvangers, maar steeds vaker speciaal voor dit doel gefokt. Onnodig te zeggen dat deze spektakels druk bezocht werden en er veel geld verwed werd op vermeende winnaars. Twee van de bekendere rattenvangers uit die tijd waren de Londenaren Jimmy Shaw en Jack Black. Van Shaw en Black is bekend dat ze in de eerste helft van de 19e eeuw ook wel eens bruine ratten met afwijkende vachtkleuren vingen. Ze hielden deze apart van de rest en fokten er ook mee. Witte ratten, gevlekte exemplaren en ook alle andere ratten die op de een of andere manier afweken van de doorsnee bruine rat werden niet verkocht aan de organisatoren van de ‘pits', maar zo nu en dan aan particulieren als huisdier en vooral aan wetenschappers in laboratoria.

In laboratoria waren ratten graag geziene dieren. Er werd (en wordt) veel mee geëxperimenteerd voor kankeronderzoek.

Ofschoon de tamme ratten directe afstammeling is van de bruine rat gaat de vergelijking tussen beide dieren tegenwoordig niet meer op. Tamme ratte zijn al zo lang van generatie op generatie in gevangenschap verzorgd en gefokt dat er in de loop van de tijd een domesticatieproces is opgetreden dat heeft geleid tot de vriendelijke, zachtaardige tamme rat van nu. Bovendien zal selectie op karakter ook wel hebben plaatsgevonden, aangezien wetenschappers beslist niet zaten te wachten op onhandelbare of zelfs valse proefdieren. Daaruit kan geconcludeerd worden dat de stammen waarmee verder gefokt werd, louter bestonden uit tamme en goedaardige dieren. Via de laboratoria, waar de ratten inmiddels niet alleen voor kankeronderzoek, maar ook veel voor gedragsonderzoeken werden gebruikt, hebben de meeste tamme ratten hun weg gevonden naar de liefhebbers die als huisdier houden.

In het jaar 1901 werden tamme ratten in Engeland toegelaten op shows en tentoonstellingen en werden er in clubverband schoonheidswedstrijden gehouden. In het jaar 1921 stierf een van de grootste rattenliefhebbers, de Engelse vrouw Gouglas. Zij had altijd het voortouw genomen om het grote plubliek te introduceren. Na haar dood ging het snel bergafwaarts met het tamme rattenbestand en waren er steeds minder mensen die zich hiervoor wilden inzetten. De tanende interesse duurde lang voort. Het heeft tot de jaren '70 geduurd voordat de tamme rat zijn comeback maakte als geliefd huis- en tentoonstellingsdier, en deze keer zal het niet van voorbijgaande aard zijn, gezien de grote interesse die er tegenwoordig is voor deze sociale en interessante huisdieren.

Zwartbonte tamme rat

Gedrag: Ratten hoogst intelligente, levendige dieren die een hechte band met hun verzorger aangaan. Het zijn fijne speelkameraadjes voor kinderen, maar ook volwassen zullen veel plezier hebben van deze sociale dieren. Goed gesocialiseerde en liefdevol verzorgde ratten bijten zelden, maar hebben wel degelijk veel aandacht nodig, om te voorkomen dat ze vereenzamen en gedragsstoornissen ontwikkelen. Een tamme rat die alleen gehouden wordt, moet minimaal een uur per dag aandacht van zijn verzorger krijgen. Niet iedereen heeft hier elke dag opnieuw tijd voor, dus is het vaak beter om twee of meer ratten aan te schaffen, zodat ze wel gezelschap aan elkaar hebben. Wanneer twee jonge tamme ratten, of dit nu mannetjes of vrouwtjes zijn, tegelijk aangeschaft worden, geeft de omgang  zelden problemen. Ratten kunnen in grote kolonies samenleven, jong en oud, mannetjes en vrouwtjes door elkaar zonder dat het ooit tot schermutselingen komt. Vrouwtjes brengen zelden gezamenlijk hun kroost groot. Pas echter op met volwassen mannetjes die elkaar (nog) niet kennen plompverloren samen te plaatsen, aangezien dit altijd een succes is.

Vanwege hun intelligentie kunnen tamme ratten veel leren, mits er voldoende tijd aan besteed wordt. Tamme ratten worden door liefhebbers op de schouder of in een heuptasje mee op pad genomen. Dat is heel goed te doen, aangezien een tamme rat die het vertouwen in zijn verzorger heeft sterk aan hem of haar gehecht raakt en zelfs zijn naam leert kennen en er ook naar luistert.

Huskyrat

Tamme ratten kun je prima in een draagtasje meenemen

Huisvesting: Wanneer de tamme rat regelmatig uit de kooi gelaten wordt, hoeft de kooi niet zo groot te zijn. Als minimale afmeting geldt een oppervlak van 40 bij 60 cm, maar het is beter om het dier nog meer de ruimte geven. Behalve kooien van draadwerk zijn glazen bakken ook geschikt. Vergeet echter niet dat de dieren sterk zijn en een deksel van draadwerk zo van zijn plek weten te schuiven als hier geen afdoende voorziening tegen getroffen zijn. Een deksel van draadwerk is echter wel noodzakelijk, in verban met de ventilatie. De kooi moet zo geconstrueerd zijn dat de dieren niet door het materiaal heen kunnen glippen. Verder moet de kooi goed schoon te maken en te desinfecteren zijn. Ten slotte verdient de sluiting enige aandacht. Tamme ratten zijn erg intelligent en hebben in korte tijd door hoe ze een deurtje kunnen openen. Een extra slot is vaak geen overbodige luxe.

Een zogename laboratoriumbak

Op de bodem van de kooi legt u een laag houtkrullen. Let erop dat de houtkrullen niet van dennenhout gemaakt zijn, aangezien deze aromatische houtsoort een negatieve invloed kan hebben op de gezondheid van tamme ratten. Er zijn ook andere soorten bodembedekking op basis van minder sterk ruikende houtsoorten, mais en papier. Deze zijn beter geschikt. Ergens in een hoek plaatst u een slaaphokje, dat slaaphokje kan van hout of van steen zijn. Tamme ratten klimmen graag en goed. Geef de dieren de mogelijkheid om in hun hok te klimmen en te klauteren. Voed hun nieuwsgierigheid door zo nu en dan voorwerpen in de kooi te leggen waar ze mee kunnen spelen en die ze kunnen onderzoeken. Een tamme rat verveelt zich snel en heeft echt dit soort afleiding nodig. Het onderzoeken van nieuwe voorwerpen in hun verblijf biedt ze een welkome afwisseling. Pas er wel voor op dat de voorwerpen niet kapot geknaagd kunnen worden, of zorg er in elk geval voor dat dat geen kwaad kan.

Een ruime rattenkooi

Tamme ratten zijn gezeschapsdieren

Voedsel: Ratten zijn alleseters die maar weinig laten staan wat u ze voorzet. Geef ze echter alleen voedsel dat geschikt voor ze is en geen calorierijke, vetrijke en suikerrijke koekjes, snoepjes en dergelijke die voor menselijke consumptie zijn gemaakt. U kunt ze gemengd knaagdierenvoer geven, maar daarnaast hebben ze beslist ook zo nu en dan wat kleine beetjes dierlijke eiwitten nodig. Die kunt u ze geven in de vorm van honden- of kattenbrokjes of blikvoer voor deze dieren. Ook gekookte stukjes kip of rundvlees zijn geschikt. Andere aanvullingen op het rattenmenu zijn diverse groenten en fruit, zoals appel, peer, banaan, andijvie, wortel en boerenkool. Verder houden ratten van gedroogde stukjes brood, yoghurt en andere gezonde hapjes. Geef water altijd uit een drinkflesje, aangezien ratten drinkbakjes vuil kunnen maken of om kunnen stoten.

Tamme ratten zijn alleseters; deze eet een eitje

Verzorging: Ratten zijn schone dieren ie hun pels normaal gesproken zelf schoonhouden. Wassen is niet vaak nodig, maar wanneer u dit doet, is een zachte pH-neutrale shampoo geschikt; wrijf het dier goed droog. De nagels kunnen soms wat lang worden. Met een scherp nageltangetje kunt u deze voorzichtig wat inkorten. Als u dit zelf niet durft, kunt u het laten doen door een ervaren rattenliefhebber of vragen of uw dierenarts het bij gelegenheid wilt doen. Het verblijf van de tamme rat moet ongeveer eens per week worden schoongemaakt. Soms wat vaker - als er meer dieren worden gehouden - en soms wat minder. Het is aan te bevelen om ongeveer een keer per maand de kooi of het verblijf met een goed ontsmettend middel schoon te maken.

Een bonte rat en twee agouti ratten

Omgang: Tamme ratten zijn van nature erg nieuwsgierig en wanneer iets hun interesse wekt, laten ze hun voorzichtigheid soms varen. Behandelt u uw jonge tamme rat goed, dan hoeft het tam maken geen probleem te geven. Wilt u een tamme rat optillen, pak dan de wortel van de staart stevig beet, terwijl u de buik met de andere hand ondersteunt. Til een tamme rat nooit aan de staartpunt of in het midden van de staart op, aangezien dieet verwondering kan veroorzaken.

Tamme rat met Siamese uitmonstering

Geslachtsonderscheiding: Het verschil tussen beide geslachten is bij ratten heel eenvoudig te zien. De afstand tussen de geslachtsopening en de anus is bij de mannetjes veel groter dan bij de vrouwtjes. Bovendien zijn volwassen mannetjes groter en meestal wat rustiger dan vrouwtjes.

'Masked' tamme rat

Voortplanting: Tamme ratten zijn op een leeftijd van ongeveer zes tot zeven weken geslachtsrijp, maar nog lang niet voldoende uitgegroeid om een nest jongen succesvol groot te brengen. Normaal gesproken kan een vrouwelijk dier op een leeftijd van ongeveer vier maanden gedekt worden. De cyclus van de tamme rat is vier tot vijf dagen. Dit houdt in dat ze eens in de vier, vijf dagen een dekking toestaat. Deze bronst wordt ook opgewekt als er een mannetje in de buurt is, aangezien vrouwtjes die apart leven zelden bronstig zijn. U kunt ze het beste allebei op onbekend terrein brengen: een kooi of glazen bak die nog naar de een noch naar de ander ruikt. Het mannetje kan na de dekking, tijdens de zwangerschap en het opgroeien van de jonge dieren gewoon bij het vrouwtje blijven, maar het is beter om hem te verwijderen, omdat de kans niet denkbeeldig is dat hij haar direct na de bevalling weer opnieuw dekt. De draagtijd is bij tamme ratten gemiddeld 22 dagen.

Rattenvrouwtjes, al dan niet zwanger of met jongen van verschillende leeftijden, kunnen doorgaans probleemloos bij elkaar leven. Ze helpen elkaar met het zogen van de jongen en maken geen onderscheid tussen hun eigen jongen en die van een ander rattenvrouwtje. Tamme ratten werpen grote nesten. Aantallen van zes tot twaalf stuks vormen geen uitzondering, maar er zijn ook meldingen gemaakt van nesten die ruim twintig jongen bevatten!

Het geboortegewicht van de jongen ligt rond de vier gram. Ze worden naakt en volstrek hulpeloos geboren, met de oogjes nog dicht. Na twee weken gaan de oogjes open en beginnen ze de omgeving al een beetje te verkennen. Als ze vier tot vijf weken zijn, hebben de jongen hun moeder niet meer nodig en kunnen ze van haar gescheiden worden. Als een vrouwtjesrat ouder is dan een jaar, zal ze over haar vruchtbare periode heen zijn en heeft het geen zin(meer) om haar te laten dekken. Als grens voor het eerste nest wordt een leeftijd van zeven maanden aangehouden.

Jonge huskyratten

Blauwe tamme rat

Levensduur: De feetijd die tamme ratten kunnen halen, is van een aantal factoren afhankelijk. Uiteraard is de kwaliteit van het voer belangrijk, maar ook de conditie en algemene gezondheid van de rat zijn van belang. Een leeftijd van twee tot drie jaar is een gemiddelde en niet te hooggespannen levensverwachting, al kunnen tamme ratten soms zes jaar of ouder worden. Verreweg de meeste sterven vroegtijdig aan kanker. De aanleg voor kanker is veel tamme ratten aangeboren: een erfenis uit hun laboratoriumverleden.

Het kleurengamma van de tamme rat

Agouti ratten: De oorspronkelijke kleur is het (goud-) agouti. Deze kleur kenmerkt zich doordat elke afzonderlijke haar zwarte haarbandjes laat zien, de zogenaamde ‘ticking'. In tegenstelling tot kleurmuizen, die inmiddels vele varianten op de oorspronkelijke goud-agoutikleur laten zien, zijn in Europa bij de tamme ratten tot dusver alleen de goud-agouti, cinnamon-agouti en de argente (geel- wild- kleur) op tentoonstellingen te bezichtigen.  In de Verenigde Staten en in Engeland zijn er veel meer agoutkleuren erkend.

Tamme rat in de oorspronkelijke agoutikleur

Goed-Agouti: De kleur die tussen de zwarte bandjes ligt, is bruinachtig. De grondkleur- de haarkleur die het dichtste bij de huid ligt- is donker leiblauw. Bij agouti dieren ziet men graat dat de ticking zo gelijkmatig mogelijk over het lichaam verdeeld is, dus zonder lichtere of donkerder gekleurde plekken. De buik heeft minder ticking dan de rug, kop en flanken. De ogen zijn donkerbruin en de oren, voetenzolen, staart en nagels zijn donker van kleur.

Cinnamon-Agouti: Tamme ratten met deze kleur hebben een kaneelkleurige ticking en de lichtere kleur tussen de ticking-bandjes is warm lichtbruin. De buik is licht grijsbruin en de snorharen en staart zijn bruin. De ogen zijn donkerbruin.

Argente: Argente is een opvallende kleur. Bij deze dieren is de zwarte ticking vervaagd tot heel lichtgrijs, maar de dieren lijken op het eerst ogenblik effen lichtgeel, afgezien van de roomwitte buik. De ogen zijn rood en het pigment in voetzolen, oren en staart is minimaal.

Eenkleurige ratten: Eenkleurige tamme ratten hebben, de naam zegt het al, maar één kleur. Meestal is de buik wat lichter of op zijn minst iets minder intensief gekleurd, evenals de pootjes. Desondanks is het streven van de fokkers een tamme rat te fokken die over het hele lichaam exact dezelfde kleur heeft. Anders gekleurde haartjes in de pels of zelfs vlekjes, witte teentjes enzovoort komen vaak voor bij eenkleurige ratten, maar het spreekt voor zich dat deze op tentoonstellingen niet hoog gewaardeerd worden. Er zijn veel verschillende eenkleurige tamme ratten bekend.

Eenkleurige tamme rat

Zwart: Zwarte tamme ratten zijn effen zwart, liefst zo donker mogelijk zonder een zweem van bruin of grijs en zonder anders gekleurde haren in de vacht. De ogen zijn donkerbruin en de voetzolen, nagels, oren en staart zijn zo donker mogelijk.

Bruin: Deze kleurslag betreft ratten met een egale chocoladebruine kleur over het hele lichaam. De staart, oren, voetzooltjes en nagels zijn bruin; de ogen zijn donkerbruin.

Champagne: de kleurslag champagne geeft een beigeachtige tint met een enigszins rossige gloed daarover. De buik en pootjes zijn bij deze kleurslag lichter van kleur en de ogen zijn rood. De voetzooltjes, nagels, staart en oren zijn gepigmenteerd.

Crème: Crèmekleurige tamme ratten hebben een roomkleurige pels, met ongepigmenteerde voetzooltjes, staart en oren. De ogen zijn donkerbruin.

Wit met rode ogen: Witte ratten van deze kleurslag zijn zuiver wit. De voetzooltjes, staart en oren zijn volledig pigmentloos. De ogen zijn rood en de nagels hoornkleurig.

Witte tamme rat met rode ogen

Wit met donkere ogen: Witte ratten met donkere ogen zijn effen wit met enigszins donker vleeskleurige voetenzooltjes, staart, oren en nagels. De oogkleur is donkerbruin.

Tamme ratten met uitmonstering: Tamme ratten met een uitmonstering zijn ratten die een bepaald kleurenpatroon laten zien dat vrij eenvoudig vererft. Dit houdt in dat waneer er dieren aan elkaar gepaard worden met dezelfde uitmonstering, men er vanuit kan gaan dat de jongen dezelfde aftekeningen op het lichaam hebben.

Siamees: De kleur van een Siamese tamme rat is ongeveer hetzelfde als die van de Siamese kat. Het lichaam is licht van kleur en de lichaamsuiteinden (extremiteiten) zijn donkerder van kleur. Het contrast tussen de kleur op het lichaam en de extremiteiten moeten zo groot mogelijk zijn. De oogkleur is bij deze kleurslag altijd rood. Siamese ratten bestaan nog niet zo lang, maar zijn in korte tijd erg populair geworden.

Tamme rat met Siamese uitmonstering

Rus: De rat met rusuitmonstering lijkt sterk op de Siamese tamme rat, maar zijn lichaamskleur is zuiver wit. Hij werd voor het eerst gefokt in Frankrijk, in het begin van de jaren '70. 

Tekeningratten: Het typerende van tekeningratten is dat de plaats, grootte en vorm van de aftekeningen bij elk dier weer anders zijn. Twee perfect getekende tekeningratten die aan elkaar gepaard worden, kunnen jongen geven die aan geen enkele standaard voldoen; ook het omgekeerde is mogelijk. Het fokken van goed getekende tekeningratten is een grote uitdaging voor veel fokkers.

Ierse rat: De Ierse rat is een gekleurde rat met een grote witte driehoekige vlek op de borst. Deze driehoek met zo scherp mogelijk begrensd zijn. De voetjes zijn wit en de voetzolen ongepigmenteerd. Ierse ratten komen in allerlei kleuren voor.

Ierse tamme rat

Berkenrat (Berkshire): Berkenratten zijn tamme ratten met een witte buik; in het ideale geval hebben ze ook een witte vlek of bles op de kop. De eerste berkshires werden aan het eind van de jaren '50 tentoongesteld. De benaming ‘Bershire'is afgeleid van een gevlekt varkensras. Berkenratten zijn er in verschillende kleuren, maar die met een bruine pels komen het meeste voor.

Berkenrat (Berkshire)

Japanse rat: Japanse ratten zijn zonder twijfel de meeste voorkomende en populairste tekeningratten. Het is erg moeilijk om een goed getekende Japanse rat te fokken. In het ideale geval zijn deze kleurslag de kop en schouders gekleurd, zonder witte haartjes of vlekjes, en loopt er een gekleurde aalstreep van de nek naar de staartaanzet toe. Het donkere pigment loopt over de gehele staart door tot en met de staartpunt. De rest van het lichaam is wit. Japanse ratten komen in allerlei verschillende kleuren voor.

Bijzonder mooi getekende Japanse tamme rat

Gevlekt: Op tentoonstellingen ziet men graat ratten die zo gelijkmatig mogelijk gevlekt zijn. Met gelijkmatig wordt bedoeld dat de vlekken van bovenaf gezien aan de linker- en rechterzijde van de rat op dezelfde plaatsen zitten en zo mogelijk even groot en hetzelfde van vorm zijn. Een geheel witte kop wordt hoog gewaardeerd, en dat geldt ook voor vlekken op de buik. Een aalstreep moet zo min mogelijk aanwezig zijn. 

Gevlekte tamme rat

Tamme ratten met verzilvering: de haarpuntjes zijn bij verzilverde tamme ratten wit-zilver. Een gelijkmatige verzilvering is gewenst. Tamme ratten met verzilvering komen in verschillende kleuren voor, waaronder burin en agente.

Geel verzilverde tamme rat

Zwart verzilverde tamme rat

Bijzonderheden: Buiten de besproken kleuren, uitmonsteringen en aftekeningen duiken er regelmatig nieuwe kleuren en nieuwe kleurpatronen op. Deze ontstaan door mutaties, kruisingen van diverse kleuren, maar ook door het steeds weer selecteren op de gewenste kleur of het gewenste kleurpatroon. Inmiddels zijn er op deze manier verschillende nieuwe varianten ontstaan die op internationaal niveau (nog) geen officiële erkenning hebben gekregen. Een van de laatste ‘ontdekkingen', die al direct erg populair werd, is de ‘husky'. Husky-ratten hebben een witte buik en een witte bles; de bovenkant van het lichaam is lichtgrijs. Ratten van deze kleurslag worden donker geboren en kleuren in een aantal maanden tijd lichter op totdat de uiteindelijke kleur ontwikkeld is. Een andere nieuwe ontwikkeling is de ‘masked' rat: wit met een gekleurd maskertje over de ogen, en de ‘capted' rat: wit met een gekleurde kop. Ook eenkleurige blauwe tamme ratten winnen steeds meer liefhebbers voor zich, evenals de lilacs. In de Verenigde Staten zijn nog meer tamme- rattenkleuren bekend en erkend dan in Europa. Men kent daar onder meer ook kleurslagen die fantasienamen als ‘Coffee', ‘Walnu', ‘Amber'en ‘Lynx' hebben gekregen.

Husky-rat'Capted' tamme rat

 

Tamme rat normaalhaar

Herkomst: De normaalharige tamme rat is de oorspronkelijkste vorm. Alle andere vachtvarianten zijn hieruit ontstaan.

Eigenschappen: Ondanks het bestaan van diverse andere vachttypen komen tamme ratten met deze beharing tot dusverre het meeste voor.

Japanse tamme rat

Uiterlijke kenmerken: Op tentoonstellingen ziet met graat gespierde en krachtige tamme ratten van een slank type, met een langgerekte lichaamsbouw. Uitgezonderd de staart is een volwassen tamme rat ongeveer 24 cm lang bij een gewicht van om en nabij de 500 gram. De vrouwtjes zijn wat lichter en ook minder fors van bouw dan de mannetjes. De rug en lendenen zijn enigszins gewelfd. De staart is ongeveer 20 cm lang, dik aan de staartaanzet en taps toelopend. De staat mag geen knikkend, verdikkingen of andere afwijkingen vertonen. De in verhouding dun behaarde voorvoetjes hebben vier tenen en de achtervoeten vijf. Niet alleen de voetjes, maar ook de oren en staart zijn dun behaard. Een mooie tamme rat heeft relatief lange kop, maar de snuit mag beslist niet te spits zijn. De ogen zijn groot en bol; ze behoren een levendige indruk te maken. De oren zijn breed, stomp afgerond en niet te groot.

Bonte tamme rat

Vacht: De vacht van de normaalharige tamme rat is kortharig. Deze ligt vlak tegen het lichaam aan en glanst. De vacht is grover van structuur dan die van een muis.

Kleuren: De normaalharige tamme rat wordt in alle voorkomende kleuren, uitmonsteringen en tekeningen gefokt. De korte, glad aanliggende beharing van deze dieren leent zich uitstekend voor uitmonstering en tekeningpatronen.

De tamme rat met satijnbeharing

Herkomst: De tamme rat met satijnbeharing is een spontane mutatie die recent is opgetreden en voor het eerst ontdekt en beschreven werd in de Verenigde Staten.

Eigenschappen: Tamme ratten met satijnbeharing zijn tot dusver nog geen ingeburgerde dieren in Europa. Ze komen voornamelijk voor in de Verenigde Staten en zijn daar regelmatig op tentoonstellingen te bewonderen.

Uiterlijke kenmerken: Deze rat heeft eenzelfde lichaamsbouw als de tamme rat normaalhaar.

Vacht: Op tentoonstellingen wordt erg veel waarde gehecht aan de kwaliteit, dichtheid en vooral ook de sterk iriserende glas van de pels. De beharing is kort, fijn van structuur, veerkrachtig, voelt heel zacht aan en is dicht ingeplant.

Kleuren: Ratten met satijnbeharing komen voor in alle varianten van het kleurengamma van de tamme rat.

Tamme rat met krulbeharing (rex)

Herkomst: De eerste tamme rat met rexbeharing werd gefokt door de Engelse geneticus Roy Robinson. Dat was in het jaar 1976. De rex werd in datzelfde jaar door de Engelse club erkend.

Witte tamme rat met rode ogen en rexbeharing

Eigenschappen: Rexen, ook wel astrexratten genoemd, wijken alleen af in haarstructuur van hun normaal behaarde soortgenoten. De rex is allang geen exclusieve verschijning meer; hij is op elke tentoonstelling waar kleine knaagdieren worden tentoongesteld te zien.

Uiterlijke kenmerken: De rex heeft eenzelfde lichaamsbouw als de normaalharige tamme rat.

Vacht: Astrexratten zijn krulharige tamme ratten. Hun pels is een fractie langer dan die van gladharigen en voelt vrij hard en wat borstelig aan. Ook de snorharen van deze dieren zijn gekruld. De pels van rexen ontwikkelt zich niet zo snel. Oudere dieren hebben vaak een mooiere, beter ontwikkelde krulvacht dan jonge dieren.

Tamme rat met rexbeharing

Kleuren: Ratten met rexbeharing komen voor in alle kleuren die we ook zien bij de normaalharige tamme ratten. Vanwege het soms wat ‘rommelige' karakter van de beharing leent deze variëteit zich minder goed voor ingewikkelde kleurpatronen en uitmonstering.

Tamme rat haarloos (Sphynx)

Herkomst: Van het bestaan van een haarloze tamme rat ook wel Sphynxrat genoemd, werd voor het eerst melding gemaakt in een Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift. Dat was in het jaar 1932. de variëteit is ontstaan door een spontane mutatie in een Amerikaans laboratorium. Haarloze tamme ratten zijn (nog) niet op internationaal niveau erkend. Tot dusver worden ze vooral in de Verenigde Staten tentoongesteld.

Haarloze tamme rat (Sphynx)

Eigenschappen: De haarloze tamme rat is buiten de Verenigde Staten tot dusver nog niet echt populair. Echt een vlucht zal hun populariteit ook niet nemen, aangezien de afwezigheid van beharing de meeste rattenliefhebbers niet aanspreekt. In de beginjaren had deze variëteit wat problemen met het grootbrengen van het kroost; veel haarloze vrouwtjesratten maakten blijkbaar niet voldoende melk aan, met als gevolg dat de jongen ofwel sterven, ofwel door een ander vrouwtje gezoogd moesten worden. Door vooral te fokken met haarloze dieren die wel normaal functioneerden en tevens door het uitsluiten van dieren met deze negatieve eigenschap is dit probleem vandaag de dag niet meer zo aan de orde.

Uiterlijke kenmerken: Naakte tamme ratten hebben eenzelfde lichaamsbouw als normaal behaarde tamme ratten. Sommige exemplaren hebben een opvallend gerimpelde huid.

Huid: De huid van een haarloze rat behoort zo haarloos mogelijk te zijn. Een beetje donshaar op kop, buik en poten is toegestaan. Voor een tentoonstelling moet de huid uiteraard schoon zijn, en vrij van littekens en oneffenheden. De huid mag rimpelen. Haarloze tamme ratten kunnen kleine, gekrulde snorharen hebben, of helemaal geen snorharen. Beide zijn op tentoonstellingen toegestaan.

Deze haarloze tamme rat heeft in de Verenigde Staten zojuist een tentoonstelling gewonnen

Kleuren: Haarloze tamme ratten komen voor in allerlei verschillende kleuren, maar vanwege hun haarloosheid komt de kleur anders over dan bij hun behaarde soortgenoten. Op tentoonstellingen worden de dieren gekeurd op hun aftekening, niet op hun kleur.

Bijzonderheden: Er zijn twee typen haarloze tamme ratten; het volledig haarloze type, waarnaar de voorkeur van de keurmeesters uitgaat, en een niet helemaal haarloze rat, ook wel ‘patchworkrat' genoemd. Bij deze dieren wisselt - onder invloed van verharing - de plaats waar de beharing zich manifesteert voordurend, maar het groeit altijd in bosjes.

Tamme rat staartloos

Herkomst: De staartloze tamme rat, ook wel bobtail of manx genoemd, is een mutatie die in de Verenigde Staten voor het eerst het levenslicht zag. Om het jaar 1942 werd er voor het eerst melding gemaakt van ratten zonder staart, die zonder uitzondering allemaal in laboratoria geboren werden. De eerste staartloze tamme rat in handen van een rattenliefhebber werd geboren in de Verenigde Staten in 1983. Deze kwam voort uit twee geïmporteerde Siamese tamme ratten uit Engeland. Tamme ratten zonder staart zijn tot dusverre buiten de Verenigde Staten en Groot- Brittantie zeldzaam. De dieren zijn dan ook (nog) niet op internationaal niveau erkend. Vooral het feit dat er in nestjes staartloze ratten ook wel dieren geboren worden met een monilietsstoornis zorgt voor veel opschudding onder liefhebbers.

Een staartloze tamme rat met rexbeharing

Eigenschappen: Staartloze tamme ratten zijn actief, intelligent en sociaal. Ze spelen en klimmen zoals elke andere rat. De meeste dieren lijken geen hinder te ondervinden van hun staartloosheid. Uitzonderingen op de regel zijn de dieren waarbij de staartloosheidfactor elders skeletafwijkingen veroorzaakt, zoals afwijkingen aan de rug en achterpoten. In erge gradaties heeft het dier hier wel last van.

Uiterlijke kenmerken: Staartloze tamme ratten hebben ene enigszins andere lichaamsbouw dan hun soortgenoten met staart. Het lichaam is peervormig. Dat wil zeggen dat de achterhand wat hoger is dan de voorhand. Op tentoonstellingen worden alleen volledige staartloze tamme ratten beoordeeld, ze mogen dus geen staartstompje of een halve staart hebben,

Vacht: De pels van staartloze tamme ratten kan normaalharig zijn, satijn, onbehaard en krullig (rex).

Staarloze tamme ratten worden ook wel 'manxratten' genoemd, naar het kattenras zonder staart

Kleuren: Staartloze tamme ratten komen voor in verschillende varianten van het kleurengamma van de tamme rat.

Bijzonderheden: Een aantal vrouwelijke staartloze tamme ratten heeft problemen met het via natuurlijke weg op de wereld zetten van haar kroost. Om problemen te voorkomen paren fokkers normaal gesproken alleen met staartloze mannetjes aan vrouwtjes met staart die het gen voor staartloosheid dragen. Zowel paringen tussen twee staartloze tamme ratten als tussen staartloze tamme ratten en ratten met staart geven altijd een gevarieerd nestje waarin staartloze jongen en jongen met staart voorkomen, maar ook jongen met een staartstompje.

Dumbo-rat

Herkomst: Een van de allernieuwste ontwikkelingen is de Dumbo-rat. Deze is vernoemd naar het grootorige olifantje Dumbo van Walt Disney. De Dumbo-rat is afkomstig uit Californie in de Verenigde Staten. Daar werden dieren met een afwijkende oorvorm voor het eerst ontdekt in het jaar 1991. De mutatie is zo nieuw dat er nog weinig bekend is over de vorm van vererving. Publicaties spreken over een recessief enkelvoudig gen dat zijn eigenschappen bij het dier veroorzaakt, maar aangezien er ook ratten zijn waargenomen waarvan het ene oor normaal en het andere duidelijk groter en laag aangezet was, is er geen zekerheid over.

Dumbo-rat

Eigenschappen: Niet alleen de oorvorm van de Dumbo-rat, zoals het dier voorlopig genoemd is, maar ook de lichaamsproporties en het karakter wijken enigszins af van die van de normale tamme rat. Dumbo-ratten zijn doorgaans wat rustiger en zachtaardiger. Ze hebben een korter lichaam en zijn wat minder alert en actief. De vacht van een Dumbo-rat kan normaalharig, satijn, haarloos of astrexbeharing zijn. Dumbo's komen in allerlei verschillende kleuren voor.

Uiterlijke kenmerken: Een belangrijk raspunt vormen uiteraard de oren. Deze zijn relatief dik, behoren zo groot en rond mogelijk te zijn en kunnen vouwen vertonen. De oren zijn zo laag mogelijk op de kop gezet. De kop zelf is wat breder en meer afgeplat dan die van andere rattenvariëteiten. De lichaamsbouw van deze soort is een beetje te vergelijken met die van de staartloze rat; ook deze dieren hebben een enigszins peervormige lichaamsbouw en zijn over het algemeen wat minder slank dan hun soortgenoten.

Vacht: Dumbo's worden in allerlei verschillende vachtvariëteiten gefokt, maar de oorspronkelijke is de normale (kortharige) beharing.

Kleuren: De afwijkende oorvorm en inplanting hebben geen relatie met de kleur van de dieren. De allereerste Dumbo-stammen waren wit met een vlek op de kop, maar door inkruising van ‘normale' tamme ratten kunnen ze in allerlei verschillende kleuren gefokt worden.

De tekst is afkomstig uit:

Konijnen en knaagdieren encyclopedie